صفحه اصلی > واحدهای ستادی > سلامت خانواده 

 

توصیه های بهداشتی و تغذیه ای در بارداری

چند توصیه برای تغذیه سالم:

◄◄◄استفاده از مواد غذایی تازه:

تا حد امکان از مصرف غذاهای فرآوری شده مانند سوسیس، کالباس، غذاهای کنسروی و فست فود ها( پیتزا و انواع ساندویج ها) خودداری شود، زیرا ارزش تغذیه ای آنها کم است و مقدار زیادی چربی و نمک دارند.هم چنین افزودنی ها و نگهدارنده ها به این نوع مواد غذایی اضافه می شود که بر روی سیستم گوارشی اثرات نا مطلوبی می گذارد.

استفاده از مزه ها و طعم های طبیعی:

از افزودن شکر، نمک یا روغن زیاد به غذا خودداری گردد و به جای آنها می توان از چاشنی ها مثل سبزی های معطر( آویشن، نعناع، ریحان ، مرزه و ...)، آب لیمو یا آب نارنج تازه برای طعم دادن به غذا استفاده نمود.

خرید موادغذایی فصلی و ارزان قیمت:

مواد غذایی بر اساس تولید فصلی که هم تازه است و هم ارزان، انتخاب شود.

خواندن برچسب غذایی:

برای اطلاع از میزان شکر،نمک،افزودنی ها و نگهدارنده ها باید حتما برچسب غذایی را به دقت مطالعه نمائیدو  در کل از نوشیدنی ها و محصولات غذایی که دارای قند افزوده هستند خودداری شود.

چند توصیه برای آشپزی سالم:

تا حد امکان از میوه و سبزی خام استفاده شود.

از گوشت کم چرب استفاده شود و چربی های گوشت قبل از پخت جدا شود.

ارز روش های بخارپز به جای سرخ کردن استفاده شود.مزایای این روش ها استفاده کمتر از چربی ها در پخت غذا و اتلاف کمتر ویتامین های محلول در آب است.

آماده سازی سبزی ها و میوه ها مثلا پوست گرفتن آنان در هنگام مصرف انجام شود تا ویتامین cآنان حفظ گردد.

از چاشنی های مناسب در پخت غذا استفاده گردد و به جای سس های آماده می توان در منزل با استفاده از ماست کم چرب، روغن زیتون و آب لیمو یک سس سالم برای سالاد تهیه کرد.

در پخت غذا از مقدار کم نمک(از نوع یددار و تصفیه شده) استفاده شود.نمک هایی که با نام های طبیعی و نمک دریا عرضه می شوند، ید کافی ندارند و نباید مصرف شود.

چند نکته مهم در مورد بهداشت و آماده سازی مواد غذایی:

خانم باردار قبل از تهیه غذا و همچنین هنگام تماس با گوشت های خام و مواد غذایی پخته دستهایش را با صابون بشوید.

تمام سبزی ها و میوه ها بطور کامل شسته شوند.

غذا بیشتر از نیم ساعت در محیط اتاق نگهداری نشود. پس از پخته شدن و سرد شدن غذا در صورت تمایل به نگهداری آن برای وعده بعدی باید آن را در ظرف درب دار و در یخچال نگهداری نمود.

گوشت خام بطور جداگانه از سایر موادغذایی نگهداری شود و تمام وسایل بطور کامل شسته شوند.

باید تمام غذاها مانند گوشت قرمز، ماهی و مرغ بطور کامل پخته شوند.

از انجماد مجدد مواد غذایی که از انجماد خارج شده اند خودداری شود.

از خوردن موادغذایی که دارای علائمی مانند داشتن کپک می باشند خودداری شود.

 

 

برگرفته از کتاب تغذیه در دوران بارداری

تهیه کننده: واحد سلامت خانواده شبکه بهداشت و درمان شهرستان پارسیان

بمناسبت بسیج آموزش همگانی تغذیه(29/9/94-13/10/94)

 

 

اهمیت مراقبت پیش از بارداری

مراقبت پیش ازبارداری عامل افزایش کیفیت زندگی مادر ونوزاد با پیشگیری اولیه است که طی این مراقبت،سلامت جسمانی و روانی مادران آینده مورد ارزیابی قرار گرفته وآموزشهای لازم به خانواده ها ارائه می گردد.اکثرزنان هنگامی متوجه حاملگی خود می شوند که از مرحله ساخت سیستم عصبی وقلبی - عروقی آنها گذشته است ،بعبارتی دوران طلائی راجهت پیشگیری از برخی ناهنجاریها از دست داده اند.عده ای ازخانمها درسنین بارداری از بیماریهای مزمن مختلف رنج می برند که خود بیماری یا داروهای مصرف شده طی بیماری می تواند اثرات سوءروی بارداری آنها داشته باشد.رفتارهای پرخطر مانند سیگارکشیدن موجب کمبود وزن هنگام تولد می شود.حتی ابتلا به بیماریهای مقاربتی مانند ایدز ومصرف مواد مخدر نیز موجب ایجاد عوارض سوءحاملگی می گردد

 

 اجزاءمراقبت پیش از بارداری 

وقتی خانمی به قصد باردار شدن به ماما یا پزشک مراجعه می کند برای اوپرونده ای تشکیل شده ومراقبت پیش از بارداری برای وی انجام می شود:

 

  1.  گرفتن شرح حال درمورد سابقه بارداری زایمان قبلی ،نسبت خویشاوندی با همسر،بیماری وناهنجاری ،اختلالات روانی رفتارهای پرخطر،اعتیاد،رژیم خاص
  2. معاینه بالینی:اندازه گیری قد ووزن،کنترل فشارخون،معاینه دهان ودندان،تیروئید ،قلب،ریه،پوست،پستانها،شکم واندامها
  3. آزمایشات وسونوگرافی:شامل آزمایش خون وادرار،پاپ اسمیر وانجام سونوگرافی در صورت نیاز
  4. آموزش ومشاوره :شامل آموزش بهداشت فردی،بهداشت روان ،بهداشت دهان ودندان ،تغذیه ،عدم مصرف مواد مخدر
  5. تجویز اسید فولیک                
  6. ایمنسازی:تجویز واکسن سرخجه وتوام بزرگسالان در صورت نیاز

 

 

 

مشاوره قبل از بارداری توسط چه کسی وچه زمانی انجام می شود.

 

 پزشکان وپرسنل آموزش دیده نظام بهداشتی که عهده دار ارائه خدمات مراقبتهای بارداری ،تنظیم خانواده ونوزادان هستند می توانند خدمات مشاوره ای قبل از حاملگی را ارائه دهند.زمان انجام این مراقبت حداقل 3ماه قبل از بارداری است واعتبار آن تایکسال می باشد.

 

چگونه می توانید پیش ازباردار شدن از خود مراقبت کنید

 

  1.  مرتبا ورزش کنید(30 دقیقه درروز)وخواب واستراحت کافی داشته باشید.
  2. ترجیحا در سه ماه قبل از بارداری بصورت روزانه اسید فولیک(یکی از انواع ویتامینهای گروهB)مصرف کنید.دریافت مقادیر کافی ازاسید فولیک قبل از حاملگی واوایل آن می تواند ازبروز اختلالات مادرزادی عصبی پیشگیری کند.بیشترین تاثیر مثبت اسید فولیک در 28روز نخست بارداری است.هرگونه دارویی که مصرف می کنید ،پزشک یامامای خود رادرجریان بگذارید
  3. با تغییررژیم غذایی حداقل سه ماه قبل از باردار شدن، به وزن ایده ال خود برسید
  4.  عکسبرداری توسط اشعه ایکس را محدود به دوران قاعدگی خود قرار دهید.

 

 

زنان نیازمند مراقبت پیش از بارداری

نوعروسانی که تمایل به بارداری دارند یازنان همسردار10-49سال که روش پیشگیری از بارداری خود را قطع کرده  وخواهان فرزند هستند ، جزء زنان نیازمند مراقبت پیش ازبارداری می باشند .

توصیه های مهم:اگر

 

  1.  سن زیر 18سال وبالای 35 دارید.
  2. فرزند کمتر از 3سال دارید.
  3.  4بار یا بیشتر، باردار شدید.
  4.  عادت به کشیدن سیگار ویا سایر دخانیات دارید.
  5. شغل سخت وسنگین دارید(کار طولانی مدت بصورت ایستاده یا در معرض تشعشعات رادیو اکتیوواشعه ایکس ...)
  6. رفتارهای پرخطردرشما یا همسرتان وجود دارد(سابقه زندان،اعتیاد تزریقی،تزریق خون مکرر....)
  7. در بارداری قبلی ،سابقه نوزاد ناهنجار،مرده زایی،سقط مکرر ،مرگ نوزاد...داشته اید.
  8. سابقه بیماری ارثی وازدواجهای فامیلی دارید.
  9. بیماری حاد ،ویا زمینه ای ومتعاقب آن مصرف داروهای خاص دارید.

 

بهتر است قبل ازباردار شدن با پزشک ویا مامای مرکز مشورت کنید.

منابع: بارداری و زایمان ویلیامز

 

گرد آورنده: فوزیه دس – کارشناس مامای


ویتامین د:

باافزایش سن ،میزان ویتامین د دربدن سالمندان کاهش می یابد. این ویتامین باافزایش جذب کلسیم ،ازپوکی استخوان جلوگیری می کند. برای تامین ویتامین د، هرروزدرمقابل نورمستقیم خورشید قراربگیرید.تابش نورخورشید ازپشت شیشه تاثیری ندارد. قرارگرفتن درنور آفتاب درنواحی دستها،بازوها وصورت به مدت 5-15 دقیقه درروز حداقل دوالی سه بار درهفته سبب تولید ویتامین د کافی درپوست می شود.

ویتامین د درحفظ توده عضلانی هم موثر است خصوصا درافرادی که فعالیت بدنی کمی دارند ودرصورت کمبود خطر سقوط وزمین خوردن افزایش می یابد.منابع  خوب غذایی  شامل لبنیات خصوصا شیرغنی شده با ویتامین د، روغن ماهی، انواع ماهی (خصوصا ماهی ازاد وتن) انواع تخم پرندگان ، جگر گوساله است.

دریافت مکمل ویتامین د وکلسیم درپیشگیری ازشکستگی های پشت سر هم ثابت شده است.

این ویتامین علاوه برنقشی که درجذب کلسیم ،حفظ سلامت استخوانها وپیشگیری ازپوکی استخوان دارد،درپیشگیری ازبسیاری ازبیماری های غیرواگیر ازجمله دیابت نوع 2، بیماری ام اس وانواع سرطان نیز موثر است.

پس با توجه به محدود بودن منابع غذایی ویتامین د لازم است برنامه مکمل یاری ویتامین د جهت گروه سالمندان (60سال به بالا)اجراشود:

کلیه زنان ومردان 60سال به بالا ماهیانه یک قرص خوراکی ویتامین د حاوی 50000واحدی(مگادوز)باید مصرف کنند. وتوصیه میشود روزانه یک عدد مکمل کلسیم (500میلی گرم کلسیم )همزمان با مکمل یاری ویتامین د ،مصرف شود.

تذکر: درصورتی که مکمل کلسیم د (500 گرم کلسیم و400-500واحدبین المللی ویتامین د) یا مکملهای دیگر مصرف میکنید حتما قبل از استفاده از مکمل ویتامین د پزشک معالج خود را باخبر سازید(مصرف بیش از حدمجاز موجب مسمومیت میشود)

چگونگی مصرف وعوارض احتمالی:

الف:بهتراست مکمل ویتامین د باوعده های اصلی غذا (ناهار یاشام )مصرف شود.

ب: این دوز پیشگیری کننده(ماهی یکبار)درافراد سالمندبدون عارضه است.

ج: درصورت بروز علائم مسمومیت شامل یبوست-ضعف-خستگی-خواب آلودگی-سردرد-کاهش اشتها-پرنوشی-خشکی دهان-طعم آهن دردهان-تهوع واستفراغ  از خوردن قرص خودداری وبه مرکز بهداشتی درمانی ویا خانه بهداشت مراجعه کنید.

درافرادی که مبتلا به سار کوئیدوزیس،هیپرپاراتیروئیدیسم،بیماری کلیوی وهیستوپلاسموزیس هستند مصرف مکمل ویتامین د بااحتیاط وبا نظر پزشک انجام شود.

جهت اطلاع :هیپرپاراتیروئیدیسم یعنی پرکاری پاراتیروئید که باافزایش تولیدهورمون پاراتیروئید ازغدد پاراتیروئید همراه است.

سارکوئیدوزیس  یک بیماری گرانولوماتوز سیستمیک با منشاء نامعلوم است که در آن ندولهای کوچک از بافت التهابی درارگانهای بدن ایجاد می شود. ندولها میتوانند با اتصال به هم و ایجاد ندولهای بزرگتر در عملکرد طبیعی بدن مثل تنفس تداخل ایجاد کنند.

هیستوپلاسموزیسیک نوع عفونت قارچی بدون علامت يا همراه با علائم خفيف شبه آنفلوانزا مي باشد. بمناسبت هفته جهانی سالمند-شبکه بهداشت ودرمان شهرستان پارسیان- واحد سلامت خانواده

منابع: راهنمای بهبودشیوه زندگی سالم دردوره سالمندی ودستورالعمل مکمل یاری میانسالان وسالمندان با مگادوز ویتامین د


ایدز و تغذیه با شیر مادر

تقریباً یک سوم بچه های متولد شده از مادران مبتلا به ایدز ، در طی دوران بارداری  ، حین زایمان یا دوران شیردهی  به این بیماری مبتلا شده اند. عواملی که احتمال انتقال HIV) ویروس ایدز )را در دوران شیردهی کاهش می دهد ، شامل موارد زیر است :

دوره ی کوتاه تر تغذیه با شیر مادر                                   

در بچه هایی که مدت طولانی تری از مادر مبتلا به ایدز ، شیر خورده اند احتمال ابتلا به عفونت بیشتری می باشد. دیده شده احتمال ابتلا به این بیماری در کودکانی که مدت شش ماه شیر مادر خورده اند، یک سوم کودکانی است که برای دو سال با شیر مادر تغذیه شده اند.

-تغذیه ی انحصاری با شیر مادر در ماه های اول

عوامل ایمنی بخش موجود در شیر مادر، به ویژه مادران مبتلا به HIV ، باعث افزایش مقاومت بدن در برابر این عفونت می شود. یک مطالعه در جنوب آفریقا نشان داد که احتمال ابتلا به عفونت در کودکانی که به مدت سه ماه تغذیه ی انحصاری با شیر مادر داشته اند نسبت به کودکانی که از سایر مواد مثل آب ، آب میوه و ... استفاده کرده اند کمتر است.

-جلوگیری و درمان مشکلات پستان

التهاب پستان، زخم نوک پستان و سایر مشکلات پستانی باعث افزایش احتمال انتقال HIV  می شود.

-پیشگیری از ابتلا به عفونت HIV در طول شیردهی

ابتلا به عفونت در طی شیردهی باعث افزایش احتمال HIV می شود.

-درمان سریع زخم و برفک دهان بچه

زخم دهان  کودک باعث انتقال راحت تر ویروس به بدن او می شود.

توصیه های سازمان بهداشت جهانی و صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (UNICEF) در رابطه با تغذیه با شیر مادر :

.زنانی که به ایدز مبتلا نیستند و یا افرادی که وضعیت ابتلا به بیماری در آنها ناشناخته است، باید کودک را تا 6 ماه  با شیر خودشان تغذیه کنند وهمچنان که شیردهی ادامه دارد، در 6-4 ماهگی تغذیه تکمیلی  مناسب را شروع کنند که این روند تا 2 سالگی یا بیشتر باید ادامه یابد.

.همه مادران مبتلا به HIV  در زمینه خطرات و مزایای روش های تغذیه ی کودک، نیاز به مشاوره دارند و لازم است برای انتخاب روش مناسب راهنمایی شوند و بعد از اتخاذ تصمیم حمایت گردند.

.زمانی که استفاده از جانشین های شیر مادر، قابل قبول، عملی و قابل تداوم باشد، لازم است کودک در ماه اول منحصراً با شیر مادر تغذیه شود .

.در مورد مادران مبتلا به HIV که کودک را با شیر خودشان تغذیه می کنند، باید از روش صحیح شیرهی جهت جلوگیری از مشکلات پستان مانند زخم نوک پستان، التهاب پستان و غیره اطمینان پیدا کرد و در صورت بروز این مشکلات باید به سرعت درمان انجام شود.

.برای به حداقل رساندن انتقال HIV از طریق تغذیه با شیر مادر، باید شرایط محلی، موقعیت شخصی فرد و خطرات همراه با تغذیه ی مصنوعی شامل سایر عفونت ها، سوء تغذیه در نظر گرفته شود.

.مادران مبتلا به HIV که نوزاد را با شیر خودشان تغذیه می کنند باید در زمان از شیرگیری، برای جلوگیری از نتایج زیان بار تغذیه ای و روانی و حفظ سلامتی پستان ها راهنمایی و حمایت شوند.

.زمانی که مادر مبتلا به HIV ، کودک را با شیر خود تغذیه نمی کند یا این که مدتی بعد از تولد ، شیردهی را قطع می کند برای اطمینان از برنامه ی غذایی جایگزینی کافی حداقل در 2 سال اول زندگی نیاز به مشاوره دارد.

.زنان مبتلا به ایدز باید به مراقبت های بالینی، حمایت های تغذیه ای و مراکز مشاوره ی خانوادگی دسترسی داشته باشند.


برپایی غرفه سلامت به مناسبت روز ملی جوان و هفته جمعیت در شهرستان پارسیان

در تاریخ 95/02/31 به مناسبت روز ملی جوان و هفته جمعیت غرفه سلامت در پارک کوهپایه دشتی به منظور اطلاع رسانی و آموزش برپا گردید که ضمن آموزش خودمراقبتی و اندازه گیری فشار خون و قند خون نسبت به توزیع کتابچه و پمفلت های آموزشی اقدام شد .



                              

 

WWW.UNICEF.ORGمنبع:

واحد سلامت خانواده شهرستان پارسیان